Το 2023, τα κρούσματα λιστερίωσης έφθασαν στο υψηλότερο επίπεδο από το 2007, ενώ η καμπυλοβακτηρίωση και η σαλμονέλωση παρέμειναν οι πιο συχνά αναφερόμενες ζωονόσοι στην ΕΕ. Συνολικά, οι αναφερόμενες περιπτώσεις ζωονοσογόνων ασθενειών στους ανθρώπους αυξήθηκαν, αλλά οι τροφιμογενείς επιδημίες παρουσίασαν ελαφρά μείωση.
Αυτά είναι τα κύρια ευρήματα της ετήσιας έκθεσης «EU One Health Zoonoses» της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC).
Λιστέρια η μονοκυτταρογόνος
Ο αριθμός των αναφερόμενων κρουσμάτων λιστερίωσης σε ανθρώπους (2.952) παρουσίασε σταθερή αύξηση την περίοδο 2019-2023, φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδά τους από το 2007. Αυτό μπορεί να συνδέεται με τη γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης — το 21,3% των Ευρωπαίων είναι τώρα άνω των 65 ετών — που, σε σχέση με τον αυξανόμενο επιπολασμό των χρόνιων ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία, αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών συμπτωμάτων σε μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες.
Τα μολυσμένα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα (RTE), όπως ο κρύος καπνιστός σολομός, τα προϊόντα κρέατος και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, είναι η πιο κοινή πηγή λοιμώξεων. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι το ποσοστό των δειγμάτων από κατηγορίες τροφίμων RTE που υπερβαίνουν τα όρια μόλυνσης για την ασφάλεια των τροφίμων για τη λιστέρια κυμάνθηκε από 0,11% έως 0,78%, με το υψηλότερο επίπεδο να αναφέρεται για τα λουκάνικα που έχουν υποστεί ζύμωση.
Καμπυλοβακτηρίωση και σαλμονέλωση
Η καμπυλοβακτηρίωση και η σαλμονέλωση ήταν οι πιο συχνά αναφερόμενες ζωονοσογόνες ασθένειες στον άνθρωπο στην ΕΕ. Το 2023, αναφέρθηκαν 148.181 περιπτώσεις καμπυλοβακτηρίωσης, σημειώνοντας αύξηση από τις 139.225 που είχαν καταγραφεί το 2022.
Μετά την καμπυλοβακτηρίωση, η σαλμονέλωση ήταν η δεύτερη πιο αναφερόμενη γαστρεντερική λοίμωξη στον άνθρωπο, με 77.486 περιπτώσεις, σε σύγκριση με 65.478 περιπτώσεις το 2022. Μόνο 15 κράτη μέλη και το Ηνωμένο Βασίλειο (Βόρεια Ιρλανδία) πέτυχαν επιτυχώς όλους τους καθορισμένους στόχους για τη μείωση της σαλμονελίνης πουλερικών. Αυτό αντιπροσωπεύει μείωση σε σύγκριση με το 2022, όταν 19 κράτη μέλη πέτυχαν την πλήρη συμμόρφωση.
«Η επίμονη παρουσία της σαλμονέλας σε πληθυσμούς πουλερικών υπογραμμίζει την ανάγκη για συνεχή επαγρύπνηση για την καταπολέμηση των τροφιμογενών ασθενειών. Τα ενισχυμένα εργαλεία επιτήρησης όπως η αλληλουχία ολόκληρου του γονιδιώματος είναι ανεκτίμητα για τον αποτελεσματικότερο εντοπισμό και τον έλεγχο των εστιών», δήλωσε ο Frank Verdonck, Επικεφαλής του τμήματος Biological Hazards & Animal Health and Welfare του EFSA.
Μείωση για τα τροφιμογενή κρούσματα – Άνοδος στους θανάτους
Η έκθεση παρακολουθεί επίσης τα τροφιμογενή κρούσματα στην ΕΕ, τα οποία ορίζονται ως γεγονότα κατά τα οποία τουλάχιστον δύο άτομα προσβάλλονται από την ίδια ασθένεια από το ίδιο μολυσμένο φαγητό. Συνολικά αναφέρθηκαν 5.691 τροφιμογενή κρούσματα το 2023, σημειώνοντας ελαφρά μείωση σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ωστόσο, ο αριθμός των ανθρώπινων κρουσμάτων, των νοσηλειών και των θανάτων αυξήθηκε, με τους θανάτους να φτάνουν στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας.
Η σαλμονέλα παρέμεινε η κύρια αιτία τροφιμογενών επιδημιών, κρουσμάτων, νοσηλειών και θανάτων. Οι πιο συχνές πηγές κρουσμάτων σαλμονέλωσης ήταν τα αυγά/προϊόντα αυγών, τα μικτά τρόφιμα και το κρέας κοτόπουλων κρεατοπαραγωγής. Η αυξημένη χρήση αλληλουχίας ολόκληρου του γονιδιώματος βελτίωσε την ευαισθησία της επιτήρησης, ενισχύοντας την ικανότητα ανίχνευσης εστιών στα κράτη μέλη που την εφάρμοσαν.
Η «One Health» στρατηγική
«Η αύξηση των σοβαρών αποτελεσμάτων από τροφιμογενείς επιδημίες υπογραμμίζει την επίμονη απειλή για τη δημόσια υγεία που συνιστά η σαλμονέλα και άλλα τροφιμογενή παθογόνα. Ενσωματώνοντας την υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος μέσω μιας στρατηγικής One Health, μπορούμε να αποτρέψουμε καλύτερα την εξάπλωση αυτών των ασθενειών και να προστατεύσουμε τη δημόσια υγεία», δήλωσε η Celine Gossner, Επικεφαλής του Emerging, Food- and Vector-Borne Diseases Section του ECDC.
Το One Health είναι μια πολυτομεακή προσέγγιση που στοχεύει στην εξισορρόπηση και τη βελτιστοποίηση της υγείας των ανθρώπων, των ζώων, των φυτών και του κοινού τους περιβάλλοντος, αναγνωρίζοντας τη διασύνδεσή τους. Με την προώθηση κοινών δράσεων, το One Health συγκεντρώνει επαγγελματίες από διάφορους κλάδους για την αντιμετώπιση σύνθετων απειλών για την υγεία με ολοκληρωμένο τρόπο.
Δείτε περισσότερα εδώ: The European Union One Health 2023 Zoonoses report