Σε ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις δυνατότητες απλούστευσης ορισμένων στοιχείων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) προέβη το Συμβούλιο κατά τη συνεδρίαση της 27ης Ιανουαρίου 2025. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ετήσια διαδικασία εκκαθάρισης επιδόσεων και στα υποχρεωτικά περιβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα («πράσινη αρχιτεκτονική»).
Πολλά κράτη μέλη υποστήριξαν ότι ο οικονομικός και διοικητικός φόρτος της διαδικασίας εκκαθάρισης επιδόσεων ήταν αδικαιολόγητα υπερβολικός. Ορισμένοι κάλεσαν την Επιτροπή να τροποποιήσει τη βασική νομοθεσία της ΚΑΠ. Άλλοι ζήτησαν μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή της πράσινης αρχιτεκτονικής, όπως περιορίζοντας τις απαιτήσεις στα απολύτως απαραίτητα, παρέχοντας περαιτέρω παρεκκλίσεις ή αυξάνοντας τις ανταμοιβές για τους γεωργούς. Ορισμένοι υπουργοί τόνισαν την ανάγκη για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και ευελιξία κατά την τροποποίηση των στρατηγικών σχεδίων της ΚΑΠ.
Ο Επίτροπος επανέλαβε τη δέσμευσή του να μειώσει τον διοικητικό φόρτο για τους γεωργούς και σημείωσε ότι θα προτείνει την κατάργηση της ετήσιας απαίτησης εκκαθάρισης επιδόσεων στο πλαίσιο μιας περαιτέρω δέσμης μέτρων απλούστευσης κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους. Τόνισε τη σημασία της διατήρησης των περιβαλλοντικών φιλοδοξιών και προειδοποίησε να μην γίνουν βαθιές αλλαγές στην ΚΑΠ κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού, καθώς αυτό μπορεί να δημιουργήσει αβεβαιότητα για τους αγρότες.
Ενίσχυση της θέσης των γεωργών στην αγροδιατροφική αλυσίδα
Μετά από παρουσίαση από την Επιτροπή, οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με δύο πρόσφατα δημοσιευμένες νομοθετικές προτάσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της θέσης των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής και στην αντιμετώπιση ορισμένων από τις πλέον πιεστικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο γεωργικός τομέας.
Ο προτεινόμενος κανονισμός για τη διασυνοριακή επιβολή της νομοθεσίας κατά των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών (ΑθΕΠ) επιδιώκει να ενισχύσει περαιτέρω την επιβολή της νομοθεσίας στις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, ενώ οι προτεινόμενες στοχευμένες τροποποιήσεις του κανονισμού για την κοινή οργάνωση των αγορών (ΚΟΑ) αποσκοπούν επίτευξη υψηλότερου βαθμού εμπιστοσύνης μεταξύ των παραγόντων, μέσω μέτρων όπως η βελτίωση των κανόνων για τις συμβάσεις μεταξύ γεωργών και αγοραστών, οι υποχρεωτικοί μηχανισμοί διαμεσολάβησης και η ενίσχυση των οργανώσεων παραγωγών και των ενώσεών τους.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, οι υπουργοί έλαβαν τον λόγο για να εκφράσουν την υποστήριξή τους στους στόχους των δύο προτάσεων και τόνισαν την ανάγκη να ενισχυθεί η διαπραγματευτική ισχύς των γεωργών και να βελτιωθεί η διασυνοριακή συνεργασία για τις ΑθΕΠ, ενώ πολλοί τόνισαν τα μέτρα που αποσκοπούν στη στήριξη των νέων γεωργών. Ορισμένα κράτη μέλη εξέφρασαν επιφυλάξεις όσον αφορά τις τροποποιήσεις της ΚΟΑ, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης υποχρεωτικού μηχανισμού διαμεσολάβησης, της γενικευμένης χρήσης γραπτών συμβάσεων και μέτρων για την ενθάρρυνση των γεωργών να συμμετάσχουν σε οργανώσεις παραγωγών, ενώ άλλα εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τις πρωτοβουλίες αυτές.
Ορισμένοι υπουργοί εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με τον πιθανό διοικητικό και οικονομικό φόρτο. Διατυπώθηκαν επίσης εκκλήσεις για αξιολόγηση των επιπτώσεων των προτάσεων, για περαιτέρω εργασίες σε τεχνικό επίπεδο και για να αντικατοπτρίζουν οι τροπολογίες τις πρόσφατες συστάσεις που υπέβαλε η ομάδα υψηλού επιπέδου για την αμπελοοινική πολιτική. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη τα σημεία που εθίγησαν και τόνισε τη σημασία της ταχείας έγκρισης των κανονισμών.
Γεωργικά θέματα που συνδέονται με το εμπόριο
Το Συμβούλιο συζήτησε τις τελευταίες εξελίξεις σε θέματα εμπορίου αγροδιατροφικών προϊόντων, με ιδιαίτερη έμφαση:
- τον αντίκτυπο του εμπορίου γεωργικών προϊόντων διατροφής στους γεωργούς της ΕΕ
- μη δασμολογικοί φραγμοί στο εμπόριο με χώρες εκτός της ΕΕ
Οι υπουργοί τόνισαν τη σημασία του εμπορίου αγροδιατροφικών προϊόντων για τον αγροτικό τομέα της ΕΕ, ιδίως ενόψει των σημερινών γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, συζήτησαν την προοπτική δημιουργίας αποθεματικού ύψους τουλάχιστον 1 δισεκατομμυρίου ευρώ για την ασφάλιση έναντι τυχόν αρνητικών επιπτώσεων της συμφωνίας Mercosur. Ορισμένες αντιπροσωπίες εξέφρασαν ικανοποίηση για την πρόσφατα συναφθείσα συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και του Μεξικού.
Τα κράτη μέλη ζήτησαν επίσης περαιτέρω αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων του εμπορίου αγροδιατροφικών προϊόντων στον γεωργικό τομέα της ΕΕ. Τόνισαν την ανάγκη θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των αγορών της ΕΕ και των αγορών εκτός ΕΕ. Στη συνάρτηση αυτή, πολλές αντιπροσωπίες τόνισαν την ανάγκη ευθυγράμμισης των προτύπων παραγωγής στο εμπόριο με τρίτες χώρες. Οι υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές διατάξεις χαρακτηρίστηκαν από τους περισσότερους υπουργούς ως βασικό μη δασμολογικό εμπόδιο στο εμπόριο.
Η Επιτροπή σημείωσε ότι υπήρξε ευρεία συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με την ανάγκη θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ παραγωγών της ΕΕ και τρίτων χωρών και σημείωσε το αίτημα των υπουργών για περαιτέρω ανάλυση των επιπτώσεων των εμπορικών συμφωνιών στους γεωργούς της ΕΕ. Σημείωσε, επίσης, την ανάγκη για ένα σταθερότερο εμπορικό περιβάλλον σε σχέση με το εμπόριο αγροδιατροφικών προϊόντων με την Ουκρανία.
Κατά τη διάρκεια αυτής της ανταλλαγής απόψεων συζητήθηκε επίσης το σημείο «Διάφορα» σχετικά με τις θεμιτές διεθνείς εμπορικές πρακτικές, το οποίο πρότεινε το Λουξεμβούργο.
Πρόγραμμα εργασιών της πολωνικής Προεδρίας
Η πολωνική Προεδρία παρουσίασε το πρόγραμμα εργασίας της, περιγράφοντας τις κύριες προτεραιότητές της. Η Προεδρία θα επικεντρωθεί ειδικότερα στα ακόλουθα βασικά θέματα: επισιτιστική ασφάλεια, βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της γεωργίας και του αγροδιατροφικού τομέα, αύξηση της ανθεκτικότητας στις κρίσεις, σταθεροποίηση του εισοδήματος των γεωργών και ενίσχυση της θέσης των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων.
Κώστας Τσιάρας: Προτεραιότητά μας η ευελιξία στην ΚΑΠ και η ίδρυση του Ταμείου Αλληλοβοήθειας
Με τις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης να επηρεάζουν πλέον το σύνολο του πρωτογενούς τομέα τόσο του ελληνικού, όσο και του ευρωπαϊκού, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Κώστας Τσιάρας, παρενέβη στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας της ΕΕ, καταθέτοντας προτάσεις για την προστασία και τη στήριξή του. Ο κ. Τσιάρας στάθηκε ιδιαίτερα σε δύο κρίσιμα σημεία: στην ανάγκη ευελιξίας στη διαχείριση των πόρων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και στην ίδρυση του Ταμείου Αλληλοβοήθειας για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής κρίσης.
Ειδικότερα, υπογράμμισε την επείγουσα ανάγκη για ευελιξία στη διαχείριση των πόρων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), ώστε να μπορούν να προσαρμοστούν στις μεταβαλλόμενες ανάγκες που δημιουργεί η κλιματική κρίση. «Η κλιματική αλλαγή επιβάλλει την αναθεώρηση του τρόπου που κατανέμονται οι πόροι μεταξύ των Πυλώνων της ΚΑΠ. Η δυνατότητα μεταφοράς πόρων χωρίς περιορισμούς μεταξύ των περιβαλλοντικών παρεμβάσεων του Πυλώνα Ι και ΙΙ είναι απαραίτητη για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των διαθέσιμων εργαλείων», τόνισε ο Υπουργός. Επιπλέον, ζήτησε την απλοποίηση των διαδικασιών για την τροποποίηση των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ, ώστε να ανταποκρίνονται στις εδαφοκλιματικές και οικονομικές συνθήκες κάθε κράτους μέλους, διασφαλίζοντας τη στήριξη των παραγωγών με άμεσο και ρεαλιστικό τρόπο.
Παράλληλα, ο κ. Τσιάρας επανέφερε στο τραπέζι τη συζήτηση για την ίδρυση του Ταμείου Αλληλοβοήθειας, ενός εργαλείου καθοριστικής σημασίας για την αντιμετώπιση των καταστροφών από ακραία καιρικά φαινόμενα. «Το Ταμείο Αλληλοβοήθειας μπορεί να λειτουργήσει ως δίχτυ προστασίας για τους παραγωγούς που βρίσκονται αντιμέτωποι με τις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Η ενίσχυση και η ταχεία ενεργοποίησή του αποτελούν προτεραιότητα για τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας», δήλωσε.
Ο Υπουργός τόνισε ότι η προσαρμογή της ευρωπαϊκής πολιτικής στις σύγχρονες προκλήσεις δεν αποτελεί μόνο ζήτημα επιβίωσης του αγροτικού τομέα, αλλά και βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας και της οικονομικής σταθερότητας στις αγροτικές κοινότητες της Ένωσης.
Επιπλέον ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αναφέρθηκε στα εξής ζητήματα:
1. Διαχείριση αλιευτικών αποθεμάτων στη Δυτική Μεσόγειο
Τόνισε την ανάγκη εξισορρόπησης της περιβαλλοντικής προστασίας με την οικονομική βιωσιμότητα των παράκτιων κοινοτήτων. Ζήτησε την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων επιστημονικών στοιχείων για την εφαρμογή δίκαιων και τεκμηριωμένων μέτρων διαχείρισης.
2. Καταπολέμηση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών
Ο Υπουργός αναφέρθηκε στην επιστολή που είχε στείλει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τον περασμένο Μάιο προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το ζήτημα των εδαφικών περιορισμών προσφοράς. Ξεκαθάρισε, μάλιστα, ότι «το θέμα είναι μεγάλης σημασίας για εμάς», καθώς όπως είπε «η δίκαιη κατανομή του κέρδους αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα της πρωτογενούς παραγωγής και την ενίσχυση της αγροτικής οικονομία».
Τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστα Τσιάρα συνόδευσε ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων, Κώστας Μπαγινέτας (φωτό).