Παρότι η σπατάλη τροφίμων αποτελεί διαρκές θέμα συζήτησης στην Ευρώπη, ο κλάδος των πουλερικών φαίνεται να ξεχωρίζει θετικά. Τα ευρήματα για τα πουλερικά από το Horizon Europe BREADCRUMB project αποκαλύπτουν ότι τα ποσοστά απωλειών στο κρέας πουλερικών παραμένουν εξαιρετικά χαμηλά, επιβεβαιώνοντας την υψηλή αποδοτικότητα και τη βιώσιμη λειτουργία της αλυσίδας παραγωγής.
Το έργο BREADCRUMB προσφέρει στον κλάδο των πουλερικών κάτι που σπάνια διαθέτει σε αυτές τις συζητήσεις: ένα διατομεακό σημείο αναφοράς σχετικά με το πώς τα πρότυπα εμπορίας τροφίμων μπορούν να επηρεάσουν τη σπατάλη σε διαφορετικές αλυσίδες τροφίμων. Εξετάζει τη σχέση μεταξύ των προτύπων εμπορίας τροφίμων — δηλαδή των κανόνων που καθορίζουν την ταξινόμηση των προϊόντων και την παρουσίασή τους στην αγορά — και της σπατάλης τροφίμων σε πέντε ομάδες προϊόντων: φρούτα και λαχανικά, κρέας, αυγά, δημητριακά και ψάρια.
Στην πράξη, μελετά πώς τα πρότυπα και οι σχετικές απαιτήσεις της αγοράς επηρεάζουν το αν ένα τρόφιμο φτάνει στον προβλεπόμενο προορισμό του ή αν διοχετεύεται σε χρήση χαμηλότερης αξίας. Στο πλαίσιο αυτό, η AVEC ηγήθηκε της μελέτης περίπτωσης για τα πουλερικά, καλύπτοντας ολόκληρο κοτόπουλο, φιλέτο στήθους, μπούτια και επεξεργασμένα προϊόντα στα κύρια στάδια της αλυσίδας παραγωγής.
Χαμηλά επίπεδα
Τα ευρήματα για τα πουλερικά είναι σαφή. Η εκτιμώμενη σπατάλη που συνδέεται με τα πρότυπα εμπορίας ήταν περίπου 1% για ολόκληρο κοτόπουλο, 0,3% για φιλέτο στήθους, 0,6% για μπούτια και 0,1% για επεξεργασμένα προϊόντα. Πρόκειται για πολύ χαμηλά ποσοστά, ιδιαίτερα όταν συγκρίνονται με τα ευρύτερα αποτελέσματα του έργου BREADCRUMB.
Στην ίδια έρευνα, τα σφάγια χοίρων εκτιμήθηκαν στο 8,7%, το βόειο κρέας στο 12,5%, ενώ τα αυγά για επεξεργασία στο 6,8%.
Γιατί τα πρότυπα εμπορίας εξακολουθούν να έχουν σημασία
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για έναν κλάδο που καλείται να ανταποκριθεί τόσο στις απαιτήσεις αποδοτικότητας, όσο και βιωσιμότητας. Όπως αναφέρει η Birthe Steenberg, γενική γραμματέας της AVEC:
«Ο τομέας των πουλερικών ήδη εφαρμόζει πολλά από όσα ζητούν σήμερα οι συζητήσεις για το ευρύτερο σύστημα τροφίμων: διατηρεί τις απώλειες χαμηλές, αξιοποιώντας στο μέγιστο το βρώσιμο προϊόν».
Η εικόνα αυτή αντανακλά και την πραγματικότητα της αγοράς. Η αλυσίδα παραγωγής πουλερικών βασίζεται σε μεγάλους όγκους, προγραμματισμό, αυστηρές προδιαγραφές και αξιοποίηση της αξίας του προϊόντος, με μικρότερη έκθεση σε προβλήματα που εμφανίζονται σε άλλους τομείς όταν η εμφάνιση, η εποχικότητα ή η διάρκεια ζωής οδηγούν γρήγορα τα προϊόντα εκτός αγοράς. Υπό αυτή την έννοια, το σημείο αναφοράς του BREADCRUMB επιβεβαιώνει ένα ευρύτερο συμπέρασμα: τα πρότυπα εμπορίας δεν προκαλούν σημαντική σπατάλη στον τομέα των πουλερικών, όπως συμβαίνει σε άλλα προϊόντα.
Υποβάθμιση και αξιοποίηση αξίας
Παρόλα αυτά, η μελέτη επισημαίνει ένα στοιχείο που αξίζει προσοχής: το ολόκληρο κοτόπουλο παρουσίασε το υψηλότερο ποσοστό εντός των κατηγοριών πουλερικών, γεγονός που υπενθυμίζει ότι τα ολόκληρα πτηνά προσφέρουν λιγότερη ευελιξία όταν ένα προϊόν αποκλίνει από τις ακριβείς προδιαγραφές της αγοράς για την οποία προοριζόταν. Αυτό δεν αλλάζει τη συνολική εικόνα, αλλά δείχνει πού τα πρότυπα εμπορίας και οι απαιτήσεις ταξινόμησης μπορούν ακόμη να οδηγήσουν σε υποβάθμιση του προϊόντος.
«Αυτό που βλέπουμε στα πουλερικά δεν είναι μεγάλες απώλειες, αλλά μάλλον υποβάθμιση όταν τα προϊόντα δεν ταιριάζουν πλέον στην αγορά-στόχο τους, οδηγώντας σε χρήσεις χαμηλότερης αξίας αντί για απόβλητα», εξηγεί η Steenberg.
Τα ευρύτερα ευρήματα για το κρέας δείχνουν τι σημαίνει αυτό στην πράξη: τα υποβαθμισμένα προϊόντα συχνά πωλούνταν σε χαμηλότερη τιμή (58%), ενώ άλλα κατευθύνονταν στην παραγωγή τροφής για ζώα συντροφιάς (16%), ζωοτροφών (54%) ή αποβλήτων (45%). Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι τόσο οι μεγάλες απώλειες, όσο το γεγονός ότι τα προϊόντα καταλήγουν σε χρήσεις χαμηλότερης αξίας όταν δεν μπορούν να ακολουθήσουν την αρχικά προγραμματισμένη πορεία προς την αγορά.
Επιβεβαίωση της ισχυρής επίδοσης των πουλερικών
Για τους επαγγελματίες του κλάδου των πουλερικών, αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη αξία του έργου BREADCRUMB. Επιβεβαιώνει με στοιχεία την ισχυρή επίδοση του τομέα στη μείωση της σπατάλης. Ταυτόχρονα, προσφέρει μια πιο ακριβή εικόνα για το πού τα πρότυπα εμπορίας μπορούν ακόμη να συμβάλουν στη βελτιστοποίηση της αξιοποίησης των προϊόντων, περιορίζοντας την υποβάθμιση και μεγιστοποιώντας την αξία του παραγόμενου κρέατος πουλερικών.
Καθώς οι μελλοντικές συζητήσεις για τα πρότυπα, τη βιωσιμότητα και τη χρήση των πόρων συνεχίζονται, ο τομέας των πουλερικών βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση: χαμηλές απώλειες, αποδοτική αξιοποίηση προϊόντων, ισχυρή συγκριτική επίδοση και πλέον μια πιο τεκμηριωμένη βάση δεδομένων για να το αποδείξει.